ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ

ΕΝ-ΤΟΠΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΞΙΑ

Ελεάνα Γιαλούρη

Κάθε Σάββατο τους τελευταίους δύο μήνες άνθρωποι από διαφορετικά πεδία έρευνας με διαφορετικές επιστημολογικές παραδόσεις, εμπειρίες και ακροατήρια συναντώνται και συνομιλούν για την ‘Αξία’. Και αυτό σε έναν χώρο, το πρώην Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών, ο οποίος αν και ταυτισμένος με μια συγκεκριμένη μορφή αξίας – την οικονομική αξία – μας καλεί μέσα από τη νέα του ιδιότητα ως  χώρος τέχνης (έστω και προσωρινός) να διερωτηθούμε όχι μόνο για τη σχέση οικονομικής και καλλιτεχνικής αξίας, αλλά και γενικότερα για τα όρια ανάμεσα στην ‘Αξία’ και τις ‘αξίες’, καθώς και για τους τρόπους με τους οποίους οι έννοιες αυτές υποστασιοποιούνται ή εντοπίζονται στο χώρο και το χρόνο.

Η γραφιστική πινελιά στο όνομά μας ΧΩΡΟτΑΞΙΑ παραπέμπει λοιπόν στην επιθυμία μας να στρέψουμε το ενδιαφέρον από την έννοια της ‘τάξης’ σε αυτήν της ‘αξίας’, η οποία αν και συχνά υποτάσσεται σε χωροταξικές πρακτικές και σχεδιασμούς ωστόσο συνεχίζει να κυκλοφορεί και να μεταμορφώνεται, πολύ συχνά, εις βάρος τους.

Η έρευνα της ομάδας μας, η οποία αποτελείται κατά βάση – αλλά όχι μόνο –  από φοιτητές και απόφοιτους της Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Παντείου Παν/μίου και της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών βασιζόταν εξαρχής, όπως εξάλλου και το workshop Αξία συνολικά, σε ένα ερώτημα-πείραμα: Πώς μπορεί να συνομιλήσει η Τέχνη με την Ανθρωπολογία; Πώς η επαφή διαφορετικών επιστημολογικών εμπειριών, φαντασιών και πειραματισμών μπορεί να γεννήσει νέες απρόβλεπτες συνθέσεις, αλλά και εντάσεις, δημιουργικές αντιπαραθέσεις και μεταβολές; Κεντρική μέθοδος των εργασιών της ομάδας, η επιτόπια έρευνα, η οποία άρχισε λίγες μέρες πριν την επίσημη έναρξη της Biennale και συνεχίζεται έως σήμερα εντός και εκτός του πρώην Χρηματιστηρίου Αθηνών.

Η Δώρα Ζάκκα και ο Νικόλας Παπαδημητρίου φοιτητές του τμήματος Κοινωνικής Ανθρωπολογίας πέρασαν χρόνο μιλώντας με ανθρώπους που ζουν, εργάζονται και κυκλοφορούν στην περιοχή γύρω από το Χρηματιστήριο. Ανίχνευσαν τις σκέψεις και τα βιώματα που προκύπτουν από τη σχέση των ανθρώπων αυτών με μια περιοχή που δοκιμάζεται, στιγματίζεται και μεταβάλλεται κάτω από κοινωνικοπολιτικές εξελίξεις και σχεδιασμούς. Ορισμένα από τα ερωτήματα που τέθηκαν αλλά και όσα προέκυψαν στην πορεία ήταν: Πώς δημιουργείται ‘αξία’ στο χώρο και πώς αυτή μεταβάλλεται; Ποιά η σχέση της με διαφορετικές ιστορίες, μνήμες, παρουσίες αλλά και απουσίες που καθορίζουν το κέντρο της Αθήνας; Πώς η τέχνη υπεισέρχεται στη διαμόρφωση της αξίας μιας γειτονιάς; Και εν τέλει πόσο κοντά ή μακριά είναι η ‘ΑΒ4 Agora’ από την ‘Αγορά’ της οδού Αθηνάς;

Αν η Δώρα και ο Νικόλας εστίασαν τις διαδρομές τους γύρω από το Χρηματιστήριο,  η Σοφία Γρηγοριάδου, εικαστικός, επονομαζόμενη και ‘ghost buster’ από τους εργαζόμενους της HOL για την Biennale, αναζήτησε τα φαντάσματα που στοιχειώνουν το εσωτερικό του πρώην Χρηματιστηρίου ηχογραφώντας και χαρτογραφώντας διαδρομές της ίδιας, αλλά και επισκεπτών. Σήμερα καλεί τους επισκέπτες της Biennale να επαναλάβουν τις δικές της διαδρομές φορώντας ακουστικά που μεταδίδουν τη δική της αφήγηση. Τους εμπλέκει έτσι σε ένα παιχνίδι διαφορετικών τρόπων βίωσης του χώρου κατά τους οποίους το παρόν της περιπλάνησής τους συνομιλεί με διαφορετικές χρονικότητες παλαιότερα ηχογραφημένων διαδρομών. Αυτές τις διαφορετικές χρονικότητες προσπάθησε να ανιχνεύσει και η Δέσποινα Μαράκη, κοινωνική ανθρωπολόγος και φωτογράφος μέσα από το φωτογραφικό της φακό, αλλά και μέσα από την αναζήτηση παλαιότερων εικόνων του Χρηματιστηρίου. Οι φωτογραφίες της που αποτυπώνουν τα ίχνη του χρόνου πάνω στο κτίριο, τις απουσίες, τα κενά και τη φθορά του, θέτουν σαφώς το ζήτημα των μεταλλαγών όχι μόνο στη μορφή, αλλά και στην αξία ενός χώρου που ενώ άλλοτε ταυτιζόταν με την (χρηματική) αξία, έρχεται τώρα ‘ξεκοιλιασμένος’, όπως λέει η ίδια, να θέσει ένα ανοιχτό ερώτημα για την δική του αξία, τόσο κατά τη διάρκεια της έκθεσης, όσο και μετά τη λήξη αυτής.

Η Χριστίνα Αγγουρά και η Αναστασία Καϊσίδου, φοιτήτρια και απόφοιτη αντίστοιχα κοινωνικής ανθρωπολογίας, επίσης εστίασαν στο εσωτερικό του χώρου του Χρηματιστηρίου με βιντεοσκοπήσεις, ηχογραφήσεις ή συνεντεύξεις. Συγκεκριμένα η Χριστίνα μέσω ερωτηματολογίων διερευνά την κυκλοφορία της είδησης για τη Biennale γενικά, και ειδικά για το workshop ΑΞΙΑ (μέσα από το διαδίκτυο, την έντυπη είδηση, την προσωπική ή άλλης μορφής επικοινωνία). Σκοπός της είναι να αναδείξει τους πιθανούς τρόπους με τους οποίους δημιουργείται αξία μέσα από την διακίνηση και τις διαδρομές της πληροφορίας αυτής. Παράλληλα αναζητά τους τρόπους με τους οποίους και εμείς οι ίδιοι μετέχουμε στην παραγωγή αξίας στο χώρο της τέχνης.

Αν και το κάθε μέλος της ομάδας ξεκίνησε με ατομικά ενδιαφέροντα και ερευνητικούς στόχους, στην πορεία συναντήθηκε, συγχρωτίστηκε και συμπορεύτηκε με τα υπόλοιπα, σε κοινές εξορμήσεις εντός και εκτός Χρηματιστηρίου συμπαραθέτοντας, ανταλλάσσοντας και αντιπαραθέτοντας πληροφορίες και προβληματισμούς τόσο για τη διαδικασία της έρευνας όσο και για τον τρόπο της τελικής παρουσίασής της.

Κατά τη διάρκεια πολλών συζητήσεων για το πώς μπορεί να δοθεί μορφή στην έως τώρα έρευνα για την παρουσίαση του έως τώρα συλλεγέντος υλικού, η ‘χαρτογράφηση’ φάνηκε να υπερτερεί ως εικαστική μέθοδος. Ένα ερώτημα που τέθηκε ωστόσο ήταν κατά πόσον μπορούμε να ξεφύγουμε από τους περιορισμούς και τις αδυναμίες ενός συμβατικού χάρτη με την έμφαση που μπορεί αυτός να δίνει στην όραση και την υποτιθέμενη αμερόληπτη αντικειμενική απεικόνιση ενός ‘πραγματικού’ κόσμου. Ο χάρτης, κατεξοχήν εργαλείο ταξινόμησης, ποσοτικοποίησης και εξορθολογισμού με ρυθμιστικό και ελεγκτικό χαρακτήρα έχει χρησιμοποιηθεί ευρέως τόσο για την αποτύπωση και την αξιολόγηση γεωγραφιών, όσο και κοινωνικών φαινομένων. Μεγάλο μέρος της δύναμής του πηγάζει εξάλλου από το γεγονός ότι λειτουργεί πίσω από τη μάσκα μιας φαινομενικά ουδέτερης επιστήμης. Αποκρύπτει και απαρνείται τις κοινωνικές του διαστάσεις ενώ ταυτόχρονα τις νομιμοποιεί. Μας ωθεί  να δούμε ορισμένες όψεις του κόσμου και να παραβλέψουμε άλλες. Για παράδειγμα, η Ελίζα Νεοφύτου, αρχιτέκτων και μεταπτυχιακή φοιτήτρια μουσειολογίας συγκέντρωσε χάρτες που καταγράφουν και κατ’επέκταση αξιολογούν ‘το πρόβλημα’ του κέντρου της Αθήνας αποτυπώνοντας την παρουσία άστεγων, ναρκομανών, οσμών και σκουπιδιών στο χώρο και χρησιμεύουν σε γενικότερα προγράμματα επεμβάσεων ‘εκκαθάρισης’ και ανάπλασης της περιοχής.  Απέναντι σε αυτούς τους χάρτες οι οποίοι, όπως η ίδια θεωρεί, συμπυκνώνουν την αξία ενός ανθρώπου σε μια, μάλλον ενοχλητική κουκίδα στο χώρο, η ομάδα ΧΩΡΟτΑΞΙΑ εμπνευσμένη μεταξύ άλλων από εθνογραφικές μελέτες στην κοινωνική ανθρωπολογία πειραματίστηκε με τρόπους, που προβληματοποιούν την έννοια του χάρτη και αμφισβητούν την φαινομενική τιμιότητα και αντικειμενικότητά του. Κάθε χαρτογράφηση αποτελεί τόσο προϊόν όσο και μέσον αξιολόγησης και η δική μας δεν μπορεί να αποτελέσει εξαίρεση. Στην ιδέα του χάρτη ως μαθηματικού, σταθερού, ορθολογικού και ουδέτερου, η ομάδα επιθυμεί να προτάξει μια υποκειμενική, πολυαισθητηριακή,συναισθηματική και πολυπολιτισμική βίωση του χώρου. Δίνει έμφαση στα υλικά που συλλέχθησαν από την γύρω περιοχή, τις ιδέες, τις αφηγήσεις, τους ήχους και τις εικόνες που προέκυψαν από την έως τώρα, συνεχιζόμενη ωστόσο, επιτόπια έρευνα και μας καλεί να την συμπληρώσουμε με δικά μας βιώματα, εικόνες και σκέψεις.

IMG_7574IMG_7576IMG_7577IMG_7578IMG_7580IMG_7582IMG_7594IMG_7593IMG_7592

IMG_7598

IMG_7591IMG_7698 IMG_7684 IMG_7683 IMG_7682 IMG_7681 IMG_7680 IMG_7679 IMG_7678

Φτιάχνοντας το δικό μας χάρτη

25/09/2013 – 01/12/2013: ηχογραφήσεις εντός και εκτός ΧΑΑ

Σοφία Γρηγοριάδου

Μια σειρά από ηχογραφήσεις που πραγματοποιώ στους δύο μήνες της ΑΒ4 στο ΧΑΑ και τη γύρω περιοχή. Ακόμη δεν έχουν τη μορφή ολοκληρωμένης πρότασης αλλά αποτελούν μέρος του υλικού που συλλέγει η ομάδα ΧΩΡΟτΑΞΙΑ για να παραγάγει τις δικές της χαρτογραφίες για την περιοχή και για το γεγονός.

Κύριο εργαλείο μου αποτελούν οι συζητήσεις με εθελοντές, επισκέπτες, συμμετέχοντες, δίνω όμως παράλληλλα ιδιαίτερη σημασία στο ηχοτοπίο ως φορέα πληροφοριών και ως τρόπο πρόσληψης του χώρου. Προβληματίζομαι γύρω από την αλλαγή του νοήματος και της αξίας ενός χώρου καθώς αλλάζει η χρήση του αλλά και τις πολλαπλές υποκειμενικές αντιλήψεις για τον ίδιο χώρο. Με ενδιαφέρει συγκεκριμένα η αίσθηση που υποβάλλει ο χώρος με τις διαφορετικά νοηματοδοτημένες στρώσεις ιστορίας που εγγράφονται στο σώμα του, οι τυχόν προηγούμενες εμπειρίες σε σχέση με την τωρινή, η καθημερινή οικειοποίησή του από ανθρώπους που κινούνται συχνά εκεί, οι αλλαγές που συνέβησαν και συμβαίνουν κατά τους δύο μήνες της Μπιενάλε.

Οι ηχογραφήσεις, εκτός από το εσωτερικό του ΧΑΑ, πραγματοποιούνται και εκτός αυτού, στη γύρω γειτονιά. Εκείνο που με ενδιαφέρει ιδιαίτερα είναι το τι συμβαίνει εκεί στη χρονική περίοδο κατά την οποία πραγματοποιείται η Μπιενάλε. Άλλοτε πραγματοποιώ ηχητικές διαδρομές από και προς το χώρο του Χρηματιστηρίου, θέτοντας σε διάλογο πράγματα που συμβαίνουν σε σχεδόν ίδιο χρόνο κι άλλοτε επιδιώκω να προξενήσω συνειρμούς και σκέψεις (για την ώρα) μέσω της απλής παράθεσης στον ίδιο ιστότοπο ήχων εσωτερικών και εξωτερικών.

Μουσικοί στην Αγίου Δημητρίου

26/09/2013 22:30 Αγίου Δημητρίου Μια ομάδα μουσικών του δρόμου συναντιέται περπατώντας με μια παρέα. Ανάμεσά τους υπάρχει μια Ισπανίδα. Οι μουσικοί αποφασίζουν να παίξουν κομμάτια Ισπανικά και η παρέα αρχίζει να χορεύει.

Σαν δεύτερο σπίτι μου

31/10/13, 18:00 Χρηματιστήριο, ισόγειο. Ο Ηλίας και η Άλκηστις εργάζονται στην AB4. Μιλούν για τηνss.com/2013/11/img_7681.jpτους επαφή για το χώρο την εβδομάδα της προετοιμασίας αλλά και την καθημερινή εξοικείωση με αυτόν.

Προετοιμασία για την περφόρμανς CV Blues

31/10/13 12:30 Χρηματιστήριο, ισόγειο. Η ομάδα “Αξία” κουβεντιάζει με αφορμή την πρόβα για την περφόρμανς CV blues (valueab4.wordpress.com/2013/11/08/cv…ance-211-ab4/ ) που παρουσίασε στην ΑΒ4 το Σάββατο 2 Νοεμβρίου.

Πορεία Μπαγκλαντεσιανών

20/10/13 18:30 Οδός Θεάτρου. Καθώς κινούμαι στη Θεάτρου, μια ομάδα Μπαγκλαντεσιανών εμφανίζεται ξαφνικά. Φωνάζουν συνθήματα για τις επικείμενες εκλογές τους, περπατώντας γρήγορα, στο ρυθμό της φωνής.

Νομαδική κουζίνα

13/11/13 14:00 Χρηματιστήριο, ισόγειο Η νομαδική κουζίνα μαγειρεύει κοτοσουπα. Μας μιλούν για τη δουλειά τους και για το τι επρεπε να γίνει στο χώρο για να εγκατασταθεί η κουζίνα στο Χρηματιστήριο. Κουβέντα με τη Σοφία Γρηγοριάδου και το Νικόλα Παπαδημητρίου.

Τα αρωματικά της ανθοκομικής έκθεσης

13/10/13 19:00 Πλατεία Κοτζιά. Αρωματικά της ανθοκομικής έκθεσης και σε τι χρησιμοποιούνται.

Διαδήλωση δημοσίων υπαλλήλλων

24/09/13  12:30 Οδός Σταδίου Διαδήλωση της ΑΔΕΔΥ για τις απολύσεις στο Δημόσιο.

Ρωγμές

07/10/13 13:00 Χρηματιστήριο, ισόγειο. H Ελένη Τζιτρτζιλάκη, μέλος της Νομαδικής Αρχιτεκτονικής μιλά για την αίσθησή της από το χώρο του Χρηματιστηρίου μετά από πρόβα της ομάδας στο πλαίσιο της AB4.

Φαγητό από το Μπαγκλαντές και η ζωή στην Αθήνα

29/10/13 13:00 Οδός Θεάτρου. Μετανάστης μιλά για το φαγητό από το Μπαγκλαντές και για τη ζωή στην Αθήνα.

Εθελοντές αποκαλύπτουν το πάτωμα του Machine Room

24/09/13, 17:30 Χρηματιστήτιο, machine room Στο πλάισιο της πρότασης της Gina Reichert για το machine room, εθελοντές αφαιρούν τμήμα της επιφάνειας του πλαστικού δαπέδου για να αποκαλυφθεί το μωσαικό.

Stephanie Smith – Curating AB4, Layers of value

24/09/13 15:30 Χρηματιστήιο, 2ος όροφος H Stephanie Smith, μέλος της επιμελητικής ομάδας μιλά για την εμπειρία της ως curator της AB4 καθώς και για το κτίριο του Χρηματιστηρίου και τα όσα έχουν εγγραφεί/πρόκειται να εγγραφούν στο σώμα του. Αποσπάσματα από τη συζήτηση με τις: Δέσποινα Μαράκη, Αναστασία Καισίδου, Μαρία Σιδέρη, Σοφία Γρηγοριάδου

Stephanie Smith – Machine Room

24/09/13 15:30 Χρηματιστήριο, 2ος όροφος H Stefanie Smith, από την επιμελητική ομάδα της ΑΒ4 μιλά για την παρέμβαση της Gina Reichert στο machine room. Αποσπάσματα από τη συζήτηση με τις: Δέσποινα Μαράκη, Αναστασία Καισίδου, Μαρία Σιδέρη, Σοφία Γρηγοριάδου

Make politics, not art

06/10/13, 20:30 Χρηματιστήριο, είσοδος. Επισκέπτες της μπιενάλε συζητούν για το χώρο του Χρηματιστηρίου, τα έργα της Μπιενάλε, την τέχνη και το ρόλο της σήμερα. Στο βάθος ακούγεται συναυλία της ομάδας ΦΥΤΑ.

Διαδρομή: Βαρβάκειος – Σοφοκλέους – Μπιενάλε

20/10/13 20:00 Βραδινό περπάτημα στην άδεια κρεαταγορά. Ο ήχος των ψυγείων. Βγαίνοντας από την έξοδο στη Σοφοκλέους έργα στο δρόμο. Μηχανήματα και εργάτες με φτυάρια. Η διαδρομή συνεχίζει ως τον προθάλαμο του Χρηματιστηριου όπου στο πλαίσιο του φεστιβάλ generation 2.0 οι Golden Stones και ο Junior προβάρουν ένα κομμάτι τους.

O Muhammad, η Βαρβάκειος και το χαλάλ

31/10/13 16:45 Βαρβάκειος αγορά. Ο Muhammad, χασάπης που έχει εκεί μαγαζί τα τελευταία χρόνια απαριθμεί τα προιόντα του σε ελληνικά και αραβικά, λέει τις τιμές του γι αυτή την περίοδο και μιλά για το χαλάλ, και την αγορά.

Τρεις στιγμές

19/10/13 20:00 Χρηματιστήριο, ισόγειο. Κουβέντα με την Ανθία Μέγα, εθελόντρια της AB4, επάνω στο πώς βίωσε και βιώνει το χώρο του χρηματιστηρίου σε τρεις στιγμές: την πρώτη φορά, όσο το χρηματιστήριο ήταν ακόμη σε λειτουργία, στη συνέχεια ως εθελόντρια της ΑΒ4, όταν ο χώρος ανοιξε μετά από καιρό για να προετοιμασθεί για τη Μπιενάλε και, τέλος, τώρα, στα μισά πλέον του γεγονότος.

Ηχητικό πατιναζ

24/09/13 13:30 Χρηματιστήριο, ισόγειο. Η Λία Γιαννακού, ηθοποιός, τραγουδίστρια και χορεύτρια μιλά για την εντύπωσή της από το κτίριο της AB4 και την ακουστική του.

Βροχή

07/10/13 12:00 Χρηματιστήριο, ισόγειο. O Δημήτρης Samir προβάρει το ποίημα “βροχή” του Badr Shakir al-Sayyab για τη δράση της Νομαδικής Αρχιτεκτονικής “Μας έδιωξαν απο εδώ: περπατώντας στις διαδρομές των εκτοπισμένων” που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της AB4.

Χάρτες αξιών

Ελίζα Νεοφύτου

Ποιός αξιολογεί τι και ποιός αποτελεί πρόβλημα για την πόλη; Με ποια κριτήρια απομονώνονται συγκεκριμένες περιοχές ως προβληματικές; Για ποιους λόγους προσφέρονται οι περιοχές αυτές για χρήσεις κατοικιών, αναψυχής και πολιτισμού; Ανάπλαση από ποιόν και για ποιους;

“Ένας χάρτης μεταμορφώνει τη χρονική συνάρθρωση των τόπων σε χωρική ακολουθία σημείων” γράφει ο M. De Certeau. Η διαδικασία αυτή, αλλά και η αντίστροφη της -δηλαδή η ανάγνωση των δισδιάστατων σημείων και μετάφραση τους σε βιωμένους τόπους- εμπεριέχει πολλαπλά επίπεδα κρίσεων και αξιολογήσεων. Με αυτά στο νου, επιχείρησα να διερευνήσω τη λειτουργία της χαρτογράφησης ως εργαλείου ταξινόμησης, ποσοτικοποίησης και εξορθολογισμού, που ρυθμίζει και χειραγωγεί την καθημερινότητα μας.

Μετά από έρευνα στο διαδίκτυο, συγκέντρωσα χάρτες για το κέντρο της Αθήνας˙ ορισμένοι από αυτούς αποτυπώνουν την υπάρχουσα κατάσταση, ενώ άλλοι προτείνουν επεμβάσεις και αναπλάσεις. Μέσα από τη συγκέντρωση χαρτών με διαφορετικούς τρόπους αναπαράστασης κοινωνικών φαινομένων – σημείων των καιρών, όπως και φαντασιώσεων για το μέλλον, επιχειρώ να ανιχνεύσω την ιδεολογική χρήση του χάρτη, ως εργαλείου που διαμορφώνει αξίες και αντιλήψεις.

Σε συνέχεια της έρευνας και έχοντας έρθει σε επαφή με τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας της ΧΩΡΟτΑΞΙΑΣ, σκεφτήκαμε πως οι χάρτες αυτοί μπορούν να λειτουργήσουν ως ένα διερευνητικό προστάδιο για το συνεργατικό μας project, ως παραδείγματα της ποικιλίας μέσων αναπαράστασης μίας κατάστασης σε ένα χάρτη, αλλά κυριότερα ως ενδείξεις των τάσεων εξευγενισμού του ιστορικού κέντρου, μίας έννοιας που επανέρχεται σε διάφορες φάσεις του δικού μας “χάρτη”.

Οι τάσεις και προθέσεις αυτές άλλοτε είναι εμφανείς καθώς εκφράζονται μέσα από μία φορτισμένη αναπαράσταση φαινομένων στο χάρτη -όπως στην περίπτωση της καταγραφής της εγκληματικότητας- και άλλοτε διαφαίνονται πίσω από διαθέσεις επίλυσης των προβλημάτων της πόλης, με υποτιθέμενα ουδέτερο και συλλογικό χαρακτήρα, όπως η πρόταση των κατοίκων για το Μεταξουργείο.

Μέσα από την ψηφιακή επεξεργασία των χαρτών αυτών, επιχείρησα να απομονώσω τα σημεία στα οποία ο κάθε χάρτης επικεντρώνεται, για να αναδείξω την υποκειμενική και στρατευμένη οπτική που βρίσκεται πίσω από την αναπαράσταση φαινομένων και λύσεων. Επιπλέον, μέσω της τοποθέτησης των χαρτών σε επάλληλα στρώματα, στόχος είναι η ανάδειξη των συσχετισμών που ενδέχεται να υπάρχουν ανάμεσα στο πρόβλημα και την πρόταση, αλλά και της συνύπαρξης των πολλαπλών πιθανών αναγνώσεων της πόλης, στις οποίες προβάλλονται προβληματισμοί, οραματισμοί, αξίες και στόχοι.

Τόπος έρευνας: Πλατεία Κοτζιά.

Συμμετέχοντες ερευνητές : 

Νικόλαος Παπαδημητρίου, Δώρα Ζάκκα , Δέσποινα Μαράκη , Σοφία Γρηγοριάδου 

Οδοί :Σοφοκλέους, Αιόλου, Γεωργίου Σταύρου.

Athens Biennale 4 Workinprogress

Διάρκεια : 29 Σεπτεμβρίου – 1 Δεκεμβρίου Τόπος : Αgora, Σοφοκλέους 11, Πρώην Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών ή Χ.Α.A.  ex Athens Stock Exchange –  ex ASE )

Ιστορικά στοιχεία τα οποία αποτέλεσαν έμπνευση για την διερεύνηση της περιοχής και λειτούργησαν ως βάση για τη δημιουργία ερωτημάτων

1870 : Πάνω από το ιστορικό καφενείο ‘Η ωραία Ελλάς’ στη διασταύρωση των οδών  Ερμού και Αιόλου βρισκόταν η λέσχη των εμπόρων των Αθηνών, τόπος συναντήσεως  των επαγγελματιών και συχνά λειτουργούσε ως πρακτορείο ειδήσεων. Σε αυτόν τον χώρο γίνονταν διαπραγματεύσεις επί των ομολογιών των εθνικών δανείων που εκδίδονταν. Αργότερα η λέσχη μετατράπηκε από ψυχαγωγικό κέντρο μιας συγκεκριμένης επαγγελματικής τάξης σε Μετοχοπρατήριο καθώς υπήρχε διάθεση για σημαντικότερες συναλλαγές.  Αυτό ουσιαστικά ήταν ένα ανεπίσημο Χρηματιστήριο στην πόλη της Αθήνας. Έμβλημα του ήταν ο φτερωτός Ερμής και από εκεί εμπνεύστηκε το έμβλημα του το μετέπειτα επίσημο Χρηματιστήριο. Ίδρυση του Χ.Α.A. : 30 Σεπτεμβρίου 1876 ( Επί της Κυβερνήσεως του Αλέξανδρου Κουμουνδούρου ). 1906: Χρηματιστήριο Αθηνών μεταστεγάζεται από την οδό Σοφοκλέους 11 σε ιδιόκτητο κτήριο, στη διασταύρωση των οδών Πεσμαζόγλου και Σοφοκλέους. Το παλαιότερο νοικιασμένο κτήριο στην οδό Σοφοκλέους αριθμός 11, ιδιοκτησίας Στέφανου Π. Ράλλη, περιέρχεται στην Τράπεζα Εμπεδοκλέους, όπου θα ανεγερθεί το μέγαρο της διαδόχου της (από το 1907) Εμπορικής Τράπεζας. 1918 : Μετατρέπεται σε Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου. Ο σκοπός αφορά την εξυπηρέτηση και την επιτέλεση κρατικών λειτουργιών και υπηρεσιών. Πρότυπο Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου είναι η ίδια η Πολιτεία (το Κράτος) και άλλες υπηρεσίες όπως για π.χ. Η Εκκλησία της Ελλάδος, το Ι.Κ.Α. 1995 : Ως μέρος της προσπάθειας εκσυγχρονισμού της κεφαλαιαγοράς, το ΧΑΑ μετατρέπεται σε ανώνυμη εταιρία με μοναδικό μέτοχο το Ελληνικό Δημόσιο. 1999 : Πολλοί Έλληνες ασχολούνταν με το χρηματιστήριο. Ακόμη και σε μικρά χωριά υπήρχαν ΕΛΔΕ (γραφεία αγοράς και πώλησης μετοχών) και πολλές μικρές εταιρίες εισήχθησαν στο Χρηματιστήριο. Οι ενεργοί κωδικοί επενδυτών στο ΧΑΑ έφτασαν το 1,5 εκατ. περίπου, όταν οι Έλληνες εργαζόμενοι υπολογίζονται σε περίπου 4,5 εκατ. Με τον γενικό δείκτη να καταρρίπτει καθημερινά κάθε ρεκόρ, πολλοί Έλληνες πίστεψαν ότι έλυσαν το οικονομικό πρόβλημα της ζωής τους. Η πτώση ξεκίνησε στις 23 Σεπτεμβρίου και συνεχίστηκε για αρκετά χρόνια εξανεμίζοντας την αξία των μετοχών. Πολλές από τις μετοχές που είχαν εισαχθεί στο Χρηματιστήριο αποδείχτηκαν ‘φούσκες’, δηλαδή άνευ αντικρίσματος μετοχές με εταιρίες χωρίς έργο και με μόνο σκοπό την ελκυστική εικόνα στο χρηματιστήριο. Θεωρείται από πολλούς το μεγαλύτερο οικονομικο-πολιτικό σκάνδαλο της μεταπολεμικής Ελλάδας, καθώς αποτέλεσε την αφορμή για σημαντικού μεγέθους αναδιανομή πλούτου. Πιστεύεται ότι το χρηματιστήριο χειραγωγήθηκε αθέμιτα από διάφορους παράγοντες. Πολλοί επιρρίπτουν ευθύνες κυρίως στην τότε κυβέρνηση, καθώς υπάρχουν καταγεγραμμένες δηλώσεις υψηλών στελεχών ότι οι ανοδικές τάσεις αντικατοπτρίζουν την κατάσταση της οικονομίας της εποχής. Επίσης, η δικαστική διερεύνηση της υπόθεσης αποδείχτηκε εκ των υστέρων ότι κάλυψε ευθύνες, πράγμα που οδήγησε σε δεύτερο σκάνδαλο στο δικαστικό κύκλωμα. 2000 : ιδρύεται η Ελληνικά Χρηματιστήρια Α.Ε. (ΕΧΑΕ) ως εταιρία συμμετοχών. 2001 : καταργείται η αίθουσα συνεδριάσεων (trading floor) του ΧΑΑ στην οδό Σοφοκλέους. 2007 : ξεκινάει η μεταφορά όλων των υπηρεσιών του Ομίλου στο νέο ιδιόκτητο κτίριο στη Λεωφόρο Αθηνών 110. Τον Δεκέμβριο του 2007 κλείνει για τελευταία φορά της πόρτες του το ιστορικό κτίριο της οδού Σοφοκλέους 10 ως χρηματιστήριο. 2009 : ο Όμιλος ΕΧΑΕ έπεσε θύμα τρομοκρατικής επίθεσης, με εκρηκτικό μηχανισμό που ήταν τοποθετημένος σε παγιδευμένο όχημα στον παρακείμενο δρόμο του κτιρίου. Η βομβιστική επίθεση προκάλεσε μεγάλες υλικές ζημιές στο κτίριο της Λεωφόρου Αθηνών. Παρά την σχεδόν ολοκληρωτική καταστροφή του μισού κτιρίου, η χρηματιστηριακή αγορά λειτούργησε κανονικά από την πρώτη ημέρα της τρομοκρατικής επίθεσης. Η αποκατάσταση του κτιρίου στην αρχική του μορφή ολοκληρώθηκε τον Ιανουάριο του 2010.  

Ερωτήματα για σύγχρονη έρευνα. Διερεύνηση του εξωτερικού χώρου. Πως ο χώρος αλληλεπιδρά με τους ανθρώπους.

  • Μετά το κλείσιμο του Χ.Α.A. υπάρχει κάποιος αντίστοιχος χώρος που να αποκτά την ίδια χρήση για τους επαγγελματίες της περιοχής; ( Εννοείται η Πλατεία Κοτζιά και η οδός Σοφοκλέους ). Υπάρχει ακόμα αυτή η ανάγκη για συγκέντρωση και επικοινωνία μεταξύ τους ;
  • Είναι συμβολικά φορτισμένος αρνητικά ή θετικά ο χώρος του Χ.Α.Α. ;
  • Έχει επηρεάσει η μεταφορά του Χ.Α.Α. την μορφολογία της περιοχής;
  • Πόσο καιρό είναι ως επαγγελματίες στην περιοχή;
  • Υπο ποία επαγγελματική ιδιότητα; Εάν είναι υπάλληλοι ή ιδιοκτήτες;
  • Η γνώμη που έχουν για την περιοχή και πιο συγκεκριμένα πως αντιλαμβάνονται την ιστορικότητα του κέντρου.
  • Πως αισθάνονται με τις αλλαγές στην περιοχή; Π.χ.: Πτώση της εμπορευματικής δραστηριότητας, οικονομική κρίση.
  • Ασφάλεια ή ανασφάλεια; Νομιμότητα ή παραβατικότητα;
  • Ποια η γνώμη τους για την παρουσία των αστέγων, των μεταναστών και των περιθωριακών ομάδων;
  • Αλλαγή των ανθρώπινων ροών και των κεφαλαίων ( κλείσιμο καταστημάτων, πολλά είναι χωρίς ενοικίαση ). Αναβάθμιση ή υποβάθμιση της γειτονιάς;
  • Ο ρόλος της Αστυνομίας και του Δήμου Αθηναίων. Πως επηρεάζει η εγγύτητα του Δημαρχείου των Αθηνών ( Πλατεία Κοτζιά ).
  • Πως συνδυάζονται οι διαφορετικές χωρικότητες; Υπάρχει η αντίληψη ότι η οδός Σοφοκλέους διακρίνεται σε ένα ‘υγιές’ και σε ένα ‘μιαρό’ χωρικό κομμάτι με ‘όριο’ ανάμεσά τους την οδό Αθηνάς, εξαιτίας των δεικτών μεγαλύτερης παραβατικότητας στην Σοφοκλέους προς την κατεύθυνση για την πλατεία Ηρώων (πλατεία  Ψυρρή).
  • Γνωρίζουν την ύπαρξη της Biennale;
  • Έχουν ενημερωθεί από έντυπα, τηλεόραση, από τον Δήμο Αθηναίων ή από κάποια άλλη πηγή;
  • Συμμετέχουν στα καλλιτεχνικά δρώμενα της περιοχής; Έχουν δει ή είχαν συμμετάσχει στο παρελθόν σε κάποιο καλλιτεχνικό δρώμενο; Γνώριζαν την ύπαρξη του Remap στην οδό Σοφοκλέους πριν από λίγες ημέρες;
  • Αντιλαμβάνονται τις καλλιτεχνικές κινήσεις ως μέρος μιας συνολικής κίνησης για την αναβάθμιση του ιστορικού κέντρου; Γίνεται λόγος για τον Εξευγενισμό (Gentrification) από την εισροή καλλιτεχνικών ομάδων και ηλικιακά νέων κοινωνικών ομάδων; Αυτό θα μπορούσε να μεταφραστεί ως πιθανότητα για οικονομική άνοδο στις εμπορευματικές δραστηριότητες;
  • Τα καλλιτεχνικά δρώμενα ανανεώνουν, διαμορφώνουν ή μετασχηματίζουν τον χαρακτήρα της περιοχής;
  • Υπάρχουν μνήμες, ιστορικά περιστατικά, εικόνες, διαδρομές και προσωπικές αφηγήσεις για τον χώρο και πως αλληλεπιδρούσαν τα άτομα με το Χ.Α.Α. ; Συμβολικές, οικονομικές και κοινωνικές προεκτάσεις.

Επιτόπια έρευνα.    

Ιδιοκτήτης καταστήματος ενδυμάτων, οδός Αιόλου  -Πόσα χρόνια βρίσκεστε στην περιοχή ; -Πολλά χρόνια παρουσίας. -Πως αισθάνεστε από την αντιμετώπιση του Δήμου Αθηναίων; -Περίοδος ανασφάλειας, όχι μεγάλη εμπορική κίνηση, πτωτική κατάσταση. Μεγάλο ρόλο διαδραματίζουν τα μεγάλα εμπορικά καταστήματα της πλατείας Κοτζιά (π.χ.  Notos Galleries ). -Ποια η σχέση με το Χρηματιστήριο Αθηνών; Αναμνήσεις , εικόνες  που υπεισέρχονται στη μνήμη; -Πτώση κίνησης από τη στιγμή που έκλεισε το Χ.Α.Α. Η κίνηση στην Αιόλου οφείλεται αποκλειστικά στις δημόσιες υπηρεσίες και ειδικά στο γεγονός ότι όσοι βρίσκονται στην περιοχή ψάχνουν την ακριβή τοποθεσία της ΔΕΗ και της Εθνικής Τράπεζας (κεντρικά γραφεία ). Πριν το κλείσιμο του Χ.Α.Α. υπήρχαν πολλοί εργαζόμενοι στην περιοχή και έδιναν ζωή σε αυτή. Όχι μόνο με την μορφή της κίνησης στα εμπορικά καταστήματα αλλά και σαν συνεχής ροή ατόμων στους δρόμους. Λόγω της κίνησης ήταν αδύνατο να διασχίσει κάποιος με ευκολία την Αιόλου ενώ τώρα έχει ερημώσει. Παίζει ρόλο και η παρουσία των εγκληματικών και περιθωριακών στοιχείων στην υποβάθμιση και στην περιθωριοποίηση της περιοχής. Έχουν σημειωθεί πολλές κλοπές που λειτουργούν αποτρεπτικά, ειδικά για τους υπερήλικες και με τη μορφή φόβου για τη λειτουργία των καταστημάτων. – Γνωρίζετε για τις καλλιτεχνικές δράσεις που λαμβάνουν χώρα στην περιοχή; – Όχι δεν γνωρίζω κάτι αλλά πρέπει να έρθουν νέοι άνθρωποι στην περιοχή. Αυτό θα σήμαινε κίνηση στο δρόμο. Ό,τι γίνεται είναι για καλό. Ιδιοκτήτης καταστήματος υπόδησης, οδός Γεωργίου Σταύρου   – Πόσα χρόνια είστε στην περιοχή; –  30 χρόνια παρουσίας στην περιοχή. – Ποιες οι μνήμες από την παρουσία σας στην περιοχή κατά τη διάρκεια λειτουργίας του Χ.Α.Α., αντιλαμβάνεστε πτώση της κίνησης από τότε που έκλεισε; -Ναι υπάρχει πτώση της κίνησης αλλά δεν έχει καμία σχέση με το κλείσιμο του Χ.Α.Α. Αυτό λειτουργεί σαν δικαιολογία για να υποκρύψει άλλους παράγοντες. – Ποίοι είναι αυτοί οι παράγοντες; -Κυρίως οι κλοπές, η παραβατικότητα. Είναι επικίνδυνο να μένεις στο κατάστημα. Αυτό που γίνεται τώρα είναι η γκετοποίηση του ιστορικού κέντρου. – Επομένως δίνετε μια διάσταση ιστορικότητας στην περιοχή. Πως αντιλαμβάνεστε την ιστορική διάσταση του κέντρου; -Είμαι 30 χρόνια στην περιοχή. Μεγάλωσα εδώ γιατί το κατάστημα ήταν οικογενειακό.  Δεν υπάρχει πλέον κίνηση, δεν βγαίνει κέρδος και μπορώ να πω ότι παραμένω στην περιοχή  για λόγους συναισθηματικούς. Είναι ταμπού να λες γιατί παραμένεις επειδή δεν μπορείς αλλιώς, δεν υπάρχει κίνηση. – Ποια η σχέση σας  με τον Δήμο Αθηναίων ; -Δεν υπάρχει καμία συνεννόηση. Καμία βοήθεια. Επικρατεί χάος στην πλατεία. Για π.χ. δεν ενημερώνουν για τίποτα. Είχα διαπληκτιστεί με εθελοντές για την ανακύκλωση σχετικά με την τοποθέτηση κάδων γιατί κανείς δεν με είχε ενημερώσει για τίποτα. Μόνο αν διαβάσεις μόνος σου κάτι σε κάποιο έντυπο, τυχαία. – Γνωρίζετε για την ύπαρξη της Biennale στην οδό Σοφοκλέους; -Όχι δεν ενημερώνομαι για τις καλλιτεχνικές δράσεις και οφείλεται στον δήμο που δεν το προωθεί μέσω της διαφήμισης. Γίνονται συνήθως μόνο στο Μοναστηράκι και στο Θησείο. -Είχαν γίνει κάποια δρώμενα στην Πλατεία Κοτζιά, πριν από λίγες μέρες. Ήταν στο πλαίσιο του Remap Athens. Είχατε δει ή ακούσει κάτι; – Όχι, αυτά συμβαίνουν σε διαφορετικές ώρες από την ώρα λειτουργίας των καταστημάτων. Εμείς δε βλέπουμε κίνηση. Είναι μικρός δρόμος και δεν περνάει κανείς. Χρειάζονται συνεχείς δράσεις. Πρέπει να ανοίξουν μαγαζιά για να ζωντανέψει το κέντρο. Ότι μαγαζί είναι κλειστό και ανοίγει είναι καλό. Είναι κακό να μην ανοίγουν εμπορικά μαγαζιά. Δε μπορώ να βλέπω το χάλι, το μαύρο, τα κλεφτρόνια. Δεν επιτρέπεται να είναι εγκαταλελειμμένη η Πλατεία Κοτζιά. –        Γιατί δεν ανοίγουν εμπορικά μαγαζιά; Έχει καμία σχέση με την άποψη ότι έχει υποβαθμιστεί το κέντρο από φαινόμενα παραβατικότητας, επειδή μιλήσατε για κλοπές. -Δεν ανοίγουν μαγαζιά εύκολα λόγω της δαπάνης της ανακαίνισης στο υπό ενοικίαση κτίριο. Επίσης είναι γεγονός ότι  έχει πέσει το εμπόριο. Κάποτε έσφυζε από ζωή ο δρόμος. – Πιστεύετε ότι έχει αλλάξει κάτι από τότε που έχουν ανοίξει οι χώροι διασκέδασης στην Πλατεία Κοτζιά; Δεν υπάρχει περισσότερη κίνηση το απόγευμα ή το βράδυ συγκριτικά με παλιά; – Ναι τα μαγαζιά και τα καλλιτεχνικά δρώμενα φέρνουν κόσμο στην περιοχή αλλά περνούν, κάθονται λίγο σε αυτά και φεύγουν. Δεν αγγίζουν την κατάσταση γιατί είναι πιο συγκεκριμένο το κοινό στο οποίο απευθύνονται, είναι πιο μικρή ομάδα, αφορούν αυτό το κοινό και μέχρι εκεί. Είναι σαν να υπάρχει κάτι σαν παράλληλη δράση, δεν κρατάνε εδώ τον κόσμο. Καλό είναι όμως να γίνονται καλλιτεχνικά δρώμενα. –  Πέρα από τα καλλιτεχνικά δρώμενα που επηρεάζουν με κάποιο τρόπο τον  χώρο, δεν έχει αλλάξει και το προφίλ των κατοίκων της περιοχής; – Ναι ισχύει αλλά η ιδιοκτησία στο κέντρο είναι άνισα κατανεμημένη και κυρίως ανήκει στην Εθνική Τράπεζα και στην Εκκλησία. Υπάρχουν λόγοι που αποτρέπουν τη μεγάλη επισκεψιμότητα, το άνοιγμα επενδύσεων στο κέντρο  και ειδικά η παραβατικότητα. – Έχετε σκέψεις, εικόνες ή μνήμες από την οδό Σοφοκλέους; –  Η Σοφοκλέους είναι δρόμος με κίνηση. Ο Καμίνης είχε υποστηρίξει την αποκέντρωση των δημόσιων υπηρεσιών. Αυτό είναι λάθος και φάνηκε στο παρελθόν με το κλείσιμο του Χρηματιστηρίου. Είναι λάθος γιατί οι δημόσιες υπηρεσίες  φέρνουν κόσμο, κίνηση. Περνούσαν εδώ την καθημερινότητά τους και είχαν αναπτύξει σχέσεις μεταξύ τους. Θα σας πω μια ιστορία που δεν ξέρετε μάλλον για το Χρηματιστήριο. Ο κόσμος σταματούσε εδώ και ρωτούσε που βρίσκεται το Χρηματιστήριο. Ερχόντουσαν από την επαρχία, από τα χωριά τους και έκαναν λαϊκό προσκύνημα για να δουν το Χρηματιστήριο. Ήθελαν να το δουν σαν αξιοθέατο. Άσχετος κόσμος τότε με τις μετοχές και τις επενδύσεις ερχόταν για να δει τον ναό του χρήματος. Όπως τώρα ρωτάνε που είναι η Δ.Ε.Η. και η Εθνική Τράπεζα. 2 περιστατικά επί της οδού Γεωργίου Σταύρου αρνήθηκαν να μιλήσουν μαζί μας. Η ιδιοκτήτρια του καταστήματος ένδυσης είπε ότι περίμενε κάποια εμπορεύματα και ο ιδιοκτήτης του καφέ είπε ότι δεν είχε διάθεση για συνομιλία λόγω της συνολικής πτωτικής οικονομικής κατάστασης, δεν είχε καθόλου κόσμο εκείνη την ώρα. Ιδιοκτήτης περίπτερου, οδός Αιόλου και Σοφοκλέους – Έχετε αντιληφθεί την ύπαρξη της Biennale; – Ναι ήμουν ενήμερος για την άφιξή της και είδα σήμερα τις μετακινήσεις στο δρόμο. – Είστε χρόνια στην περιοχή; -Ναι 7 χρόνια. – Ποια είναι η εικόνα που έχετε στο μυαλό σας τώρα για την περιοχή; Βλέπετε αλλαγές; -Υπάρχει πλέον περισσότερη ασφάλεια συγκριτικά με τα 3 προηγούμενα χρόνια. Όμως είναι πεσμένη η εμπορική κίνηση και ειδικά τα τελευταία 3 με 4 χρόνια. -Συνδυάζετε αυτή την εικόνα με το κλείσιμο του Χ.Α.Α. ; -Ναι έχει απόλυτη σχέση, έπεσε η κίνηση κατά πολύ. – Πως σας φαίνονται γενικά οι καλλιτεχνικές δράσεις  που συμβαίνουν στην περιοχή; – Γενικά δεν είχαμε αντιληφθεί κάτι γιατί αφορούν όσους ασχολούνται με αυτό το είδος. – Ποιές είναι οι σχέσεις σας με το Δήμο Αθηναίων; – Ο δήμος δεν βοηθάει σε τίποτα. Για π.χ. δείτε δεν υπάρχουν παγκάκια γιατί αν υπήρχαν τα πρεζάκια θα τα είχαν σηκώσει και αυτά. Γενικά έχει καθαρίσει η περιοχή, δηλαδή είναι τα πράγματα πιο ήρεμα. – Σε αυτό έπαιξε ρόλο η δράση της Αστυνομίας; – Δεν υπάρχει έντονη παρουσία.   (Σοφοκλέους, καταστήματα απέναντι από το πρώην Χ.Α.Α.)    Υπάλληλος σε Καφέ : Δεν μπορώ να σας μιλήσω γιατί με παρακολουθούν από κάμερες και δεν μπορώ να περάσω πολύ χρόνο μαζί σας.   Ιδιοκτήτης Δισκοπωλείου : Ηλικιακά νέος, απόλυτη άρνηση λόγω της κατάστασης. Καμία επιθυμία για συνομιλία. Υπάλληλος και υπεύθυνος επικοινωνίας σε ξενοδοχείο στην όδο Σοφοκλέους : Απόλυτη άρνηση.   Συνομιλία με την υπάλληλο και με την ιδιοκτήτρια ενός Φαρμακείου , οδός Σοφοκλέους. -Πότε άνοιξε το Φαρμακείο; Υπάλληλος: – Eδώ και 3 χρόνια. -Αισθάνεστε ασφάλεια στην περιοχή; – Μέχρι στιγμής δεν έχει συμβεί κάτι αλλά είναι όπως με τις ασθένειες που λες ακόμα είμαι καλά, δεν ξέρω αλλά δεν έχω αρρωστήσει. Είναι καλύτερα από παλιά αλλά το απόγευμα δεν έχει κίνηση, ροή ατόμων. -Γνωρίζετε την ύπαρξη της Biennale στο Χ.Α.Α. ; -Ναι είμαι φίλη της τέχνης. Είμαι ενθουσιασμένη για αυτό που γίνεται και περίμενα πότε θα αρχίσει. Είναι ωραίο που θα υπάρχει κίνηση με άλλο κόσμο για καιρό στην περιοχή. Θα έρθω από μόνη μου να παρακολουθήσω τη Biennale. Η Biennale είναι ένα πολύ καλό γεγονός για την περιοχή και μέσω αυτής αναβαθμίζεται σταδιακά ο χώρος. – Πριν γίνει φαρμακείο τι είδους χρήση είχε ο χώρος; Μας ενδιαφέρει εξαιτίας της υψηλής εγγύτητας με το πρώην Χ.Α.Α. Ιδιοκτήτρια του Φαρμακείου : – Πριν ήταν μια αλυσίδα καφέ τα Starbucks. Υπήρχε μεγάλη κίνηση όταν ήταν ανοικτό το Χ.Α.Α. Σταδιακά μετά το 1996 ήρθε ο μαρασμός, η ερήμωση. Ακόμα υπάρχει πρόβλημα με την ασφάλεια και το κέντρο πρέπει να καθαρίσει από τους ξένους. Αισθάνομαι όμως γενικά αισιόδοξη για το μέλλον και για την περιοχή. Υπάλληλος σε κατάστημα με Οπτικά είδη, οδός Σοφοκλέους. -Πως αισθάνεστε που εργάζεστε στο κέντρο; Τι σκέψεις έχετε για την περιοχή; – Η περιοχή είναι σαφώς πολύ υποβαθμισμένη. Δεν υπάρχει εμπορική κίνηση. Υπάρχει μια ροή λόγω της αγοράς, των τραπεζών και των δημόσιων υπηρεσιών, αλλά αυτή είναι σε συγκεκριμένες ώρες και μόνο τις καθημερινές, όχι τα Σαββατοκύριακα. – Ποια είναι η σχέση σας με τον Δήμο Αθηναίων; – Δεν βοηθάει καθόλου και ειδικά στο θέμα της καθαριότητας.     Ιδιοκτήτης καφέ, οδός Σοφοκλέους. -Είστε χρόνια στην περιοχή; – 6 χρόνια. – Πως σας φαίνεται η κατάσταση στο ιστορικό κέντρο; – Δεν υπάρχει εμπορική κίνηση. Αισθανόμαστε ασφαλείς εδώ. – Έχει αλλάξει η κατάσταση από τότε που έκλεισε το Χ.Α.Α.; – Ναι παλιά είχε πολύ κίνηση η οδός Σοφοκλέους ενώ τώρα σημειώνεται πτώση. – Γνωρίζετε για την Biennale; – Ναι διάκειμαι θετικά στις καλλιτεχνικές δράσεις. Είναι δυνατό να αλλάξουν την περιοχή. Εμείς κάναμε ανακαίνιση για αυτό τον λόγο. Επενδύουμε και περιμένουμε πολύ κίνηση, στηριζόμαστε στους επισκέπτες της Biennale. Είμαστε αισιόδοξοι για το μέλλον και το κτίριο μπορεί να αλλάξει χρήση, ειδικά με τις καλλιτεχνικές δράσεις είναι ότι καλύτερο μπορούσε να γίνει. Η Biennale έχει κύρος σαν θεσμός από μόνη της, είναι Η κεφαλαίο. Κάτι ανάλογο με την Έκθεση της Θεσσαλονίκης που έχει αντίστοιχο κύρος. – Η περιοχή στηρίζεται στον Τουρισμό; – Ναι ο τουρισμός πιάνει την Αιόλου, εδώ η κίνηση οφείλεται στα γραφεία και στις υπηρεσίες.   Ιδιοκτήτης Ζαχαροπλαστείου, οδός Σοφοκλέους. -Πόσα χρόνια είστε στην περιοχή; – 7 χρόνια. – Έχετε μνήμες από το Χ.Α.Α. ; – Όχι δεν το πρόλαβα αλλά έχω ακούσει ότι έχει πέσει πολύ η κίνηση από τότε και το βλέπω καθημερινά. – Τι θα αλλάζατε στο κέντρο; – Οι 30 εργάσιμες χάνονται από τις πορείες και αυτές απωθούν τον κόσμο από το να έρθει στο κέντρο. Μετά έρχεται το πρόβλημα της οικονομικής κρίσης. – Αισθάνεστε ασφαλής; Ποια η σχέση σας με τον Δήμο Αθηναίων; – Ναι είναι πολύ ήσυχα. Ο Δήμος είναι απαράδεκτος, δεν έχει καμία σχέση με εμάς και είναι πολύ ακριβά τα δημοτικά τέλη. Δεν υπάρχουν ουσιαστικές αλλαγές και δεν έχει αναβαθμιστεί το κέντρο. – Γνωρίζετε για την Biennale; – Όχι δεν είμαι ενημερωμένος και δεν ξέρω τι κόσμο θα φέρει. Ιδιοκτήτρια καταστήματος με βρώσιμα προϊόντα, οδός Σοφοκλέους. -Πόσα χρόνια είστε στην περιοχή; -Είμαι στο μαγαζί 23 χρόνια. Ξεκίνησα να δουλεύω από όταν ήμουν φοιτήτρια. Τώρα είμαι η ιδιοκτήτρια. (δείχνει φωτογραφίες του μαγαζιού από Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο). Το κτίριο αυτό το νοικιάζει η οικογένειά μου 100 χρόνια, από τον παππού μου και μετά. – Πως και δεν το έχετε αγοράσει τόσα χρόνια ; Το είχατε σκεφτεί; – Σκέφτομαι να τους κάνω χρησικτησία. Έχω το δικαίωμα μετά από 100 χρόνια. Είναι πλέον κληροδότημα του Υπουργείου Εξωτερικών και αυτό εκμεταλλεύεται το κτίριο. -Έχει κίνηση ο δρόμος? -Ο δρόμος έχει κίνηση όταν ο κόσμος έχει λεφτά στην τσέπη του αλλιώς βράσε όρυζα. -Ποιες οι μνήμες σας από το Χ.Α.Α.; Βλέπετε διαφορά από τότε που έκλεισε; – Η αλήθεια είναι ότι πολλά γραφεία ήταν κλεισμένα, όχι ότι ερχόντουσαν κουστουμαρισμένοι να ψωνίσουν εδώ πέρα, αλλά είχαμε μεγαλύτερη φυσική παρουσία. Έχω μνήμες από τα καλά και από τα κακά του Χ.Α.Α. Να σου πω μια καλή ιστορία; Όταν έγινε ο σεισμός το 1999 δεν είδα τον ουρανό, είδα το Χρηματιστήριο και τον Λαμπρόπουλο να καλύπτουν τη λωρίδα του ουρανού που βλέπω από εδώ μέσα. Σκοτεινιάσανε όλα και μετά καταλάβαμε τον σεισμό μέσα. – Τι διαφορές βλέπετε συγκριτικά με το παρελθόν; – Τα χαμόγελα έχουν κοπεί. – Τι ωράριο εργασίας έχετε; – Κάποτε μας βρίζανε επειδή είχαμε χαμηλωμένα ρολά. Πλέον 7.30 με 8.30 έχουμε ανοίξει και αργά είναι. Η κίνηση σταματάει στις 3.30. – Τι έχετε να πείτε για το φαινόμενο αύξησης της εγκληματικότητας που υποστηρίζετε από αρκετό κόσμο της περιοχής ; – Τόσα χρόνια το μαγαζί δεν μου το έχουν ανοίξει. Μόνο μια φορά σπάσανε ένα μέρος της βιτρίνας για να πάρουνε κάτι να φάνε, δηλαδή για επιβίωση. Η ασφάλεια είναι μηδέν εδώ πέρα. Ο φόβος είναι για τους υποχόνδριους. – Είναι έντονη η παρουσία της αστυνομίας; – Κατά περιόδους, προεκλογικά είναι εντονότατη. Άμα βάλεις μια φωνή έρχονται 2-3 και κυρίως κυκλοφορούν πολλοί με πολιτικά, under cover ασφαλίτες τους ξέρω οπτικά ποιοι είναι. Εάν γίνονται φασαρίες η Αστυνομία προτιμά να απέχει. Τα πράγματα είναι καλύτερα με την Χρυσή Αυγή. Είναι 5 ξυρισμένα τρελαμένα ορκισμένα στον όποιο θέλουν δεν με ενδιαφέρει τους οποίους φοβούνται οι κακοί μετανάστες και εξαφανίζονται από μπροστά τους. Αυτό είναι καλό για εμάς. Δεν πας να κάνεις μαγκιά σε κανέναν γιατί θα σου πεί ότι θα φωνάξει τη Χρυσή Αυγή. Οι επικίνδυνοι είναι αυτοί που τους έχουν δώσει άδεια παραμονής αλλά όχι άδεια εργασίας. Ο μετανάστης που δεν έχει άδεια εργασίας ή θα σκοτώσει ή θα κλέψει. – Τι συμβαίνει με τους μετανάστες; – Αν δεν κλέβουνε καλοί είναι. Οι μαύροι εδώ είναι άκακοι. Η παρουσία τους απωθεί τον κόσμο και εκεί έρχεται η Χρυσή Αυγή να ξαναφέρει τον κόσμο. Παίρνουν από το χέρι την κυρία την 70χρονη που έχει 30 χρόνια να ψωνίσει εδώ και έρχεται με τον φουσκωτό αγκαλίτσα. Μου λένε ‘ Ήρθα να ψωνίσω γιατί τώρα που έρχεται το παιδάκι από την Χρυσή Αυγή πάω να πάρω τα λεφτά από το μηχάνημα και δεν φοβάμαι’. Αυτές είναι γιαγιάδες από παλιές αστικές οικογένειες, από την Κυψέλη, την Βικτώρια, τα Πετράλωνα. – Ποια είναι η σχέση σας με τον Δήμο Αθηναίων; – Τον Καμίνη ούτε που τον έχουμε δει, ο Αβραμόπουλος και η Μπακογιάννη κάνανε και μια βόλτα εδώ. Ούτε ξέρουμε πως μοιάζει ο δήμαρχος. – Τι συμβαίνει με τους αστέγους; – Άστεγοι υπάρχουν πολλοί και δυστυχώς Έλληνες μεγάλης ηλικίας. Οι ξένοι δεν τους αφήνουν να πάνε στο συσσίτιο στο τέλος της Σοφοκλέους, αφήνουν μικρά παιδιά βέβαια. – Υπάρχει η πρόταση να αλλάξει ο χώρος του Χ.Α.Α. για μελλοντική χρήση. Πως θα κρίνατε μια τέτοια ενέργεια; -Έχω ακούσει πολλά μεγαλεπήβολα  σχέδια και όχι μόνο για το Χ.Α.Α. Έργα δεν βλέπω, ειδικά από τον Καμίνη. – Βλέπετε κάποια αλλαγή στα ενοίκια; -Έκλεισαν όλα τα ρετιρέ που ήταν κάποτε γραφεία. Επίσης ακούγεται ότι σύντομα θα κλείσει και ο Notos. Τα ακίνητα ανήκουν στο Υπουργείο Εξωτερικών, στη Εκκλησία, στην Εθνική Τράπεζα, γι αυτό τα ενοίκια είναι τρελαμένα. -Τι έχετε να πείτε για την πολιτισμική σύσταση της περιοχής; -Μπαγκλαντές και Πακιστάν πριν δεν υπήρχαν. Τα τελευταία 5 χρόνια έχουν έρθει κακοί άνθρωποι εδώ που δεν τους δέχονται στις άλλες χώρες. Με την Χρυσή Αυγή βλέπω δουλειά, ο κόσμος δεν φοβάται στην Αθήνα πλέον. -Γίνονται περίπολοι της Χρυσής Αυγής; – Βλέπεις κανένα αστυνομικό; Οι Χρυσαυγίτες έχουν γλυτώσει το κέντρο. Επίσης δεν χρησιμοποιούν βία άμα δεν υπάρχει λόγος. Πάνε να τους βγάλουν το κακό όνομα με όλα αυτά που γίνονται και επειδή παίρνουν κεφάλι στην Βουλή.   Ιδιοκτήτης Δισκοπωλείου, πάροδος Σοφοκλέους (Στοά). – Πόσα χρόνια είστε στην περιοχή; – 2 χρόνια. – Πριν θυμάστε τι χρήση είχε αυτός ο χώρος; – Ήτανε δισκάδικο, κάποια στιγμή έγινε ΕΒΓΑ και μετά πάλι δισκάδικο. – Εσείς είστε ο ιδιοκτήτης του δισκοπωλείου; – Ναι – Έχετε μνήμες από το Χ.Α.Α. ; – Ήξερα ότι με το Χ.Α.Α. η Στοά εδώ είχε ζωή γιατί υπήρχαν πολλές χρηματιστηριακές εταιρείες. Αυτά έκλεισαν. Το 1960 η στοά εδώ ήταν τα shopping mall της Αθήνας. Εγώ είδα τον χώρο ως επισκέπτης της Biennale. Πιστεύω ότι ήταν από τα πιο όμορφα χρηματιστήρια. – Έχει επηρεάσει την περιοχή το κλείσιμο του Χ.Α.Α. ; – Πάρα πολύ, όχι τόσο το δικό μου μαγαζί γιατί έχω συγκεκριμένο κόσμο, αλλά τα καφέ και τα γύρω μαγαζιά. – Πως σου φάνηκε η Biennale ως επισκέπτης; – Μου άρεσε πολύ και το γεγονός ότι έγινε στο Χρηματιστήριο γιατί δίνει ένα μήνυμα στην εποχή που ζούμε. – Αν ο χώρος του Χρηματιστηρίου έπαιρνε άλλη χρήση από εδώ και στο εξής θα άλλαζε κάτι στην περιοχή; – Ναι όπως τώρα με την Biennale, να ήταν ένας χώρος που θα μπορείς να εκθέσεις και να βάζεις ιδέες μέσα σε αυτό. Καλό θα ήτανε να υπάρχει ένα σταθερό σημείο αναφοράς, δηλαδή κάθε χρόνο να γίνονται στο ίδιο κτίριο τα καλλιτεχνικά δρώμενα για να τα γνωρίσει ο κόσμος. Ο χώρος θα μπορούσε να δίνεται ακόμα και με είσοδο ή η Εθνική Τράπεζα να το παραχωρούσε στο Υπουργείο Πολιτισμού. Θα μπορούσε να γίνει ένα happening έξω στο δρόμο, να κλείσει ο δρόμος για κάποιες ώρες, να πάρουν μια άδεια από τον δήμο και να γνωρίσει ο κόσμος την περιοχή. Να φανεί ότι άνοιξε, όχι να φαίνεται σαν να κλειστήκαμε μέσα, κάνουμε κάτι μόνοι μας και μετά ξαναβγαίνουμε. – Υπάρχει κάποιο ωράριο; – Ανοίγω στις 12 με 9 το βράδυ γιατί το κοινό είναι νεανικό και γενικά όσοι ασχολούμαστε με την μουσική ξυπνάμε μετά τις 12. Οι περισσότεροι πελάτες έρχονται τις απογευματινές ώρες. Όταν φεύγω από εδώ είμαι μόνος μου στη Στοά, είναι όλα κλειστά. – Εδώ κλείνουν νωρίς τα καταστήματα γιατί υπάρχει φόβος για την εγκληματικότητα; – Δεν υπάρχει φόβος, τέτοια φαινόμενα είναι μύθος. Εδώ δεν υπάρχει ψυχή εδώ πέρα στις 9. Επιπλέον εδώ έχει πολλές τράπεζες και είναι συνεχής η παρακολούθηση από εταιρίες με σεκιούριτι. Αν κατέβεις από την Αθηνάς και κάτω στη Σοφοκλέους είναι διαφορετικά τα πράγματα. Αν και νομίζω ότι και εκεί έχουν αλλάξει τα πράγματα πολύ. Πάντα υπήρχαν άνθρωποι που παίρνανε ναρκωτικά και πάντα υπήρχανε οι άνθρωποι που κλέβανε. Τώρα απλά το προσέχουν αυτό και το κυνηγάνε για άλλους λόγους. – Πως σας φαίνετε η Πλατεία Κοτζιά; – Εμένα μου αρέσει πολύ αλλά θα μπορούσανε να γίνουνε και άλλα πράγματα, όπως για π.χ. και άλλα μπαρ ή καφέ, περισσότερο πράσινο, χώροι που θα τραβάνε το νεανικό κοινό. Η Κοτζιά έχει ένα ευρωπαϊκό στοιχείο σαν πλατεία, δεν είναι αυτό το μπάχαλο της Ομόνοιας με το τσιμέντο, δεν θυμίζει πλατεία. – Υπάρχει προκατάληψη για την περιοχή; –  Όχι όλα είναι μια μόδα, όπως για π.χ. συμβαίνει στην πλατεία Αγίας Ειρήνης. Αύριο μεθαύριο μπορεί να γίνει το ίδιο εδώ αν ανοίξουν πολλές επιχειρήσεις. Η προκατάληψη είναι χαμηλά στη Σοφοκλέους για τα ναρκωτικά και τους άστεγους. Η προκατάληψη ίσως είναι και για τις τράπεζες. Όλα όμως αλλάζουν, για π.χ. άνοιξα εγώ το μαγαζί και απέναντι ένας άλλος, έτσι σημειώνονται αλλαγές στην περιοχή. – Ποια η σχέση σας με τον Δήμο Αθηναίων; – Κάνει ότι μπορεί αλλά τι να γίνει από τη στιγμή που δεν υπάρχει κεφάλαιο. Ας αναλάβει μια ιδιωτική εταιρεία μια πλατεία και να την χρηματοδοτεί αυτή για ένα διάστημα. Αυτό για να την προσέχουν και να μπορούν να υλοποιηθούν ορισμένες ιδέες από τη στιγμή που ο Δήμος αδυνατεί. Ο Δήμος γενικά δεν υπάρχει σε καμία περιοχή με ξεκάθαρες δράσεις και νομίζω ότι ευθύνονται και οι δικές μας πράξεις, η δική μας δράση και υπευθυνότητα. Πρέπει να έχουμε διάθεση και εμείς να αλλάξουμε κάποια πράγματα. – Έχεις παρατηρήσει τα αρχαία στην Αιόλου; – Ναι αλλά πολλοί δεν ασχολούνται με αυτά, κοιτάνε δεξιά και αριστερά και βλέπουνε κενό και πετάνε μέσα τα σκουπίδια τους. Εκεί ο χώρος θα μπορούσε να χρησιμοποιείται αλλιώς. Στο εξωτερικό δεν θα άφηναν ανεκμετάλλευτο κάτι τέτοιο.   Ιδιοκτήτης καταστήματος με ηλεκτρονικά προϊόντα και με είδη κινητής τηλεφωνίας, οδός Σοφοκλέους. – Είσαι πολλά χρόνια στην περιοχή; – Ναι 4. – Είσαι ο ιδιοκτήτης του καταστήματος; – Ναι. – Έχει κίνηση ο δρόμος; – Οι πελάτες φοβούνται να έρθουν εξαιτίας της Αστυνομίας γιατί τους κυνηγάει. – Θυμάσαι το Χ.Α.Α. στην Σοφοκλέους; – Όχι δεν ξέρω καν που βρίσκεται. – Ποια είναι η σχέση σας με τον Δήμο Αθηναίων; – Δεν έχω κανένα πρόβλημα. Αν είσαι νόμιμος δεν υπάρχει πρόβλημα. Μόνο με τα λαθραία στο δρόμο έχουν πρόβλημα. – Υπάρχει πρόβλημα με ακροδεξιές ομάδες στην περιοχή; – Τώρα όχι τόσο όσο πριν. Γενικά υπάρχει πρόβλημα στην Ελλάδα, ειδικά τώρα που είδαν ότι η Χρυσή Αυγή μπορεί να κάνει κακό και στους ίδιους τους Έλληνες, όπως έγινε στην Νίκαια. Αν πάθει κακό κάποιος δικός σου καταλαβαίνεις. Εμένα είχανε χτυπήσει τον αδερφό μου παλιότερα στην Νίκαια χωρίς να έχει πειράξει κάποιον και στο νοσοκομείο επειδή είμαστε ξένοι δεν ασχολήθηκαν μαζί μας. – Πως σου φαίνεται η πλατεία Κοτζιά ; – Μου αρέσει είναι όλα μια χαρά. Δεν έχω πρόβλημα.   Ιδιοκτήτης καταστήματος με είδη βρώσης, οδός Σοφοκλέους – Είστε ιδιοκτήτης; – Ναι όχι του ακινήτου, το νοικιάζω. – Πόσο καιρό είστε στην περιοχή; – 7 μήνες. – Έχει κίνηση; – Έχει πέσει πολύ τα τελευταία χρόνια. Εδώ είναι το κέντρο της αγοράς και δεν είναι ικανοποιητική η εικόνα που δίνεται. Εμένα με ενδιαφέρει να έχω καλό προϊόν και να εξυπηρετώ τους πατριώτες μου. Προσφέρω ότι καλύτερο μπορώ και θέλω να υπάρχει καθαριότητα και τάξη. Το ίδιο πρέπει να κάνουν όλοι και ο καθένας να κοιτάει την δουλειά του. – Θυμάστε το Χ.Α.Α; – Ναι αλλά δεν έχω ασχοληθεί ποτέ και ούτε και με ενδιαφέρει. Το χρηματιστήριο στην Ελλάδα είναι η αγροτιά, είναι το χώμα. Όλα τα άλλα είναι απλά οδοντόκρεμες όπως λέγαμε παλιά στα ανέκδοτα. – Γνωρίζετε για την Biennale ; – Άκουσα στην τηλεόραση. – Τι θα αλλάζατε στην περιοχή; – Νομίζω ότι όλος ο κόσμος θέλει καθαριότητα και τάξη, τίποτα άλλο, όλα τα άλλα λύνονται. Στο κέντρο υπάρχει αταξία, ο καθένας κάνει ότι θέλει. Πρέπει ο καθένας να προσέχει από μόνος του, για π.χ. πετάνε τα σκουπίδια κάτω. Ο κόσμος φοβάται να έρθει στην αγορά. Γιατί να είναι έτσι; Πρέπει όλοι να είναι σε τάξη, νόμιμοι, ωραίοι και καθαροί. Υπάρχουν πολλοί ξένοι στην Σοφοκλέους που έχουν ανοίξει μαγαζιά και δεν πειράζουν κανέναν. Το πρόβλημα είναι με τους υπόλοιπους στο δρόμο. Καλό θα ήτανε κάποιος με κύρος να μιλήσει, να μπούνε μπροστά και να τραβήξουνε τον κόσμο να έρθει πάλι εδώ. Αυτό δεν θα το κάνω εγώ που δεν με ξέρει κανείς αλλά κάποιος που θα έχουν πολιτική σημασία τα λόγια του, για π.χ. ένας γνωστός ηθοποιός ή τραγουδιστής. – Η Πλατεία Κοτζιά πως σας φαίνεται; – Η Πλατεία θα έπρεπε να έχει μαγαζιά, εκδηλώσεις, κόσμο. Είναι ένα πλακόστρωτο χωρίς ζωή, δεν μπορεί να μαζέψει κόσμο. Είναι μια αηδία και για αυτό μπαίνουν άλλα στοιχεία μέσα, ο λόγος είναι ότι δεν έχει κόσμο. Ποτέ δεν θα έβλεπες κάτι τέτοιο σε μια πλατεία του εξωτερικού. Εδώ είναι όλα παρατημένα.   Ιδιοκτήτης καταστήματος με είδη βρώσης, οδός Σοφοκλέους. – Πόσο καιρό είστε στην περιοχή; – Έχω ανοίξει 25 μέρες. – Γιατί επιλέξατε αυτή την περιοχή; – Εδώ είναι το εμπορικό κέντρο και υπάρχουν άλλα 2 μαγαζιά μόνο που να πουλάνε αποκλειστικά το ίδιο προϊόν. – Ερχόσασταν συχνά στο κέντρο; – Όχι λόγω δουλειάς, ερχόμουνα πολύ σπάνια. Εδώ η περιοχή είναι παράξενη μετά τις 7 με 8 το βράδυ, νεκρώνουν τα πάντα όταν κλείνει η Βαρβάκειος αγορά.  Ο κόσμος έρχεται και ψάχνει να βρει τι είναι φτηνό, τις προσφορές. – Νιώθετε φόβο ή ανασφάλεια από όσα ακούτε; – Όχι, άμα δεν προκαλέσεις δεν θα σε προκαλέσουνε. Πρέπει να μην δίνεις δικαίωμα και να έχεις καλές σχέσεις με τους γείτονες. – Ο Δήμος Αθηναίων πως σας φαίνεται; – Από ότι βλέπω μέχρι στιγμής γενικά προσπαθούνε. – Είχατε ακούσει για την Biennale; – Όχι τίποτα. Έχει ξεκινήσει; Ακούγεται ενδιαφέρον και εγώ έχω προσέξει ότι έχει αρχίσει να έρχεται περισσότερο νέος κόσμος στην περιοχή. Υπάρχει φόβος στην περιοχή το βράδυ και πρέπει να σταματήσει αυτό. Εδώ η Αστυνομία δεν προστατεύει τον κόσμο και κάποιοι θεωρούν ότι τη θέση της θα πάρει η Χρυσή Αυγή για να τους προστατέψει. Μιλάμε ουσιαστικά για ένα μόρφωμα που έχει τις δικές του απόψεις αλλά πρέπει να σεβόμαστε τον άνθρωπο και να μην κάνουμε κακό ο ένας στον άλλο. – Έχετε κάποια ιδέα για την περιοχή; – Ναι ανάγκη για περισσότερο πράσινο, όπως στο εξωτερικό. Πρέπει να δώσουμε λίγο χρώμα στη ζωή μας γιατί δεν είναι όλα άσπρο μαύρο. Ο χώρος του καθενός πρέπει να είναι όμορφος και περιποιημένος, να σε προϊδεάζει θετικά. Στην Βαρβάκειο προσπαθούνε αλλά χρειάζεται και άλλο γιατί δεν υπάρχουν χρήματα. Είναι σημαντική η θέαση, η οπτική. Ουσιαστικά το μάτι πουλάει. – Τα αρχαία τα έχετε παρατηρήσει; – Όχι δεν έχω ιδέα. Έρχομαι και φεύγω κάθε φορά από εδώ με το μετρό. Τώρα που το λέτε θα πάω να τα δω.   Ιδιοκτήτης καταστήματος με ποτά, πάροδος Σοφοκλέους. – Είστε πολλά χρόνια στην περιοχή; – Ναι από παιδί. Το κτίριο ήταν από προ- πάππου στον παππού, από τον παππού στον πατέρα και από τον πατέρα σε μένα. – Έχετε μνήμες από το Χ. Α. Α; Έχει αλλάξει η περιοχή; – Ναι εξωτερικά το θυμάμαι. Η περιοχή άλλαξε τα τελευταία 2 χρόνια. Εδώ γινότανε παρέλαση, ο κόσμος φοβότανε πολύ να περάσει. Υπήρξαν έντονες κινητοποιήσεις αλλά ο κόσμος αισθάνεται ακόμα φόβο. Τα τελευταία χρόνια είναι έντονη η προκατάληψη για το κέντρο, ο κόσμος απομακρύνθηκε και όσοι έρχονται δεν ψωνίζουν αλλά περισσότερο έρχονται για βόλτα. – Έχετε κάνει κάποιες κινητοποιήσεις για να αλλάξει η κατάσταση; – Έχουμε έρθει σε επαφή με τον Δήμο αρκετές φορές τα τελευταία χρόνια. Ο κόσμος πρέπει να ξανακερδίσει την εμπιστοσύνη του στο κέντρο. – Η πλατεία Κοτζιά πως σας φαίνεται; – Δεν μπορώ να πω ότι είναι μια όμορφη και ενδιαφέρουσα πλατεία. Θυμάμαι πως ήτανε παλιά σαν αλάνα. Τώρα την έχτισαν, την τσιμεντοποιήσανε. Δεν λέω πως ήταν πριν καλύτερα με τα χώματα αλλά εντάξει και τώρα δεν έχει κάτι για να τραβήξει τον κόσμο. Πρέπει να δουλέψει κάποιος για το κέντρο. – Εσείς τι θα αλλάζετε στο κέντρο; – Χρειάζεται περισσότερο πράσινο για να είναι πιο βιώσιμοι και όμορφοι οι χώροι. Πιστεύω ότι για κάποιο λόγο έχουν αφήσει το κέντρο έρμαιο στην τύχη του. Ακούγονται πολλά για το ιστορικό κέντρο, όπως για π.χ. ότι θέλουν να ρίξουν τις τιμές των ενοικίων. Κάποιοι αγοράζουνε μαζικά τα ακίνητα για να τα ανοίξουν μελλοντικά, όταν θα είναι πιο ήρεμα τα πράγματα στην περιοχή. Αυτή την στιγμή όποιος έχει χρήματα μπορεί να κάνει κάτι γιατί έχουν πέσει οι τιμές, η αξία αλλά θα περιμένει σε βάθος χρόνου να αξιοποιηθεί η επένδυση του. ­ – Αν άνοιγε πάλι το Χ.Α.Α. με μια άλλη χρήση πολιτισμικού περιεχομένου πως θα σας φαινόταν; -Αυτό θα ήταν καλό για την περιοχή. Στην περιοχή ανοίγουν μόνο καφέ. Πωλητής ανθοκομικών ειδών, έκθεση λουλουδιών στην πλατεία Κοτζιά -Έχετε συμμετάσχει ξανά στην έκθεση; -Ναι, ήμασταν πέρσι και πρόπερσι. -Τι ωράριο έχετε; -9 το πρωί με 9 το βράδυ. -Έχει κίνηση η έκθεση; -Από πέρσι είναι καλύτερα. Ο κόσμος ανταποκρίνεται. -Παρατηρείτε κάποια χωρική μεταβολή στη περιοχή σε σχέση με πέρσι; -Καμία απολύτως, η πλατεία δεν άλλαξε καθόλου. -Άμα η πλατεία ήταν ένα φυτό, ποιο θα ήταν; -Θα μπορούσε να είναι ένας ευκάλυπτος. -Πως θα σχολιάζατε το αγοραστικό σας κοινό; -Κατά κύριο λόγο είναι νεανικό. Οι νέοι ξέρουν περισσότερα πράγματα για τα φυτά, είναι διαβασμένοι .Οι μεγαλύτεροι τα φοβούνται , μου βγάζουν την ψυχή κάθε φορά, λες και αγοράζουν οικόπεδο κάνουν. -Έχετε κάποια ανάμνηση από το χρηματιστήριο; -Όχι, ποτέ δεν ασχολήθηκα και ποτέ δεν με ένοιαξε. Η τύχη είναι γι αυτούς που είναι μες τα κόλπα. Πωλήτρια ανθοκομικών ειδών, έκθεση λουλουδιών στην πλατεία Κοτζιά -Παρατηρείτε κάποια αλλαγή στην πλατεία σε σχέση με πέρσι; -Έχει καθαρίσει αρκετά ο χώρος, είχε πάρα πολλά παιδία που έπαιρναν ναρκωτικά. -Έρχεστε συχνά στο κέντρο; -Όχι. Μένω Νέα Ιωνία και έχουμε τα πάντα εκεί, δεν υπάρχει λόγος να έρχομαι. -Πως θα σχολιάζατε το αγοραστικό σας κοινό; -Πλέον έρχονται και νέοι. Το φυτό δεν είναι ακριβό. -Άμα η πλατεία ήταν ένα φυτό, ποιο θα ήταν αυτό; -Ελιά, ελληνικό φυτό. Υπάλληλος κρεοπωλείου, Βαρβάκειος   -Πόσα χρόνια εργάζεστε στην Βαρβάκειο; -3 χρόνια. -Ποια είναι η κατάσταση της αγοράς σε σχέση με πέρσι; -Παλιά είχε κίνηση, είχαμε περισσότερη δουλειά. Τώρα μέσα στην εβδομάδα δεν έχει τίποτα, την Παρασκευή και το Σάββατο μόνο έχει κόσμο που κατεβαίνει γιατί έχει ανάγκη. Έχουμε χαμηλότερες τιμές από τα σουπερ μάρκετ και από τα κρεοπωλεία στις γειτονιές. -Ποια η σχέση σας με τον Δήμο Αθηναίων; -Δεν έχω κανένα πρόβλημα. -Άμα η Αθήνα ήταν ένα φαγητό ή ένα κρέας ποιο θα ήταν; -Στήθος κοτόπουλο. Επειδή αθλούμαι δεν μπορώ να φάω τίποτα άλλο. -Τι γνώμη έχετε για το κτίριο της Βαρβάκειου; Θα αλλάζατε κάτι; -Η Βαρβάκειος είναι Βαρβάκειος. Δεν μπορεί ο καθένας να αλλάζει το μαγαζί του όπως θέλει. Συνεργαζόμαστε ο ένας με τον άλλο. Έχουμε τον πρόεδρο ο οποίος καθορίζει τις τιμές των προϊόντων.

Καταθέσεις εθελοντών

Ζητήσαμε από τους εθελοντές της 4ης Biennale της Αθήνας να μας στείλουν μέσω email oτιδήποτε πίστευαν πως θα μπορούσε να περιγράψει την πρώτη τους επαφή με το χώρο του πρώην Χρηματιστηρίου Αξιών.

Στην πρώτη μου επαφή με το κτήριο – μία εβδομάδα πριν- κατάλαβα το επιβλητικό της όψης του,χάριν και του σκοπού για τον οποίο λειτουργούσε, το χρηματιστήριο. Όμως όταν μπήκα μέσα, ο χώρος ήταν αρκετά διαφορετικός από τον έξω. Παρά την επιλογή του αρχαιοελληνικού ρυθμού, που δηλώνει μια αυστηρότητα, υπήρχαν απομεινάρια από ξύλα, σκόνη και ακαταστασία, που μαρτυρούσε μια ένταση, μια κίνηση που υπήρχε στο χώρο. Πόσο μάλλον το βιτρώ που αντικρύζεις μπαίνοντας στο βάθος. Μπορεί το κτήριο να είχε κλείσει από το 2006 και να έμοιαζε εγκατελειμένο, όμως ήταν σαν να ζωντάνεψε στα μάτια μου. Χρηματιστές και κόσμος να μιλούν ασταμάτητα, φωνές και αριθμοί τρέχουν. Όλα περιστρεφόμενα γύρω από την αγορά.

Άρτεμις Βολυράκη, εθελόντρια AB4, φοιτ. Τμήματος Θεωρίας της Τέχνης Α.Σ.Κ.Τ.

χρηματιστηριο αθηνων μνημες

με τον πατέρα που καθε μέρα 12 νταν (οπως ελεγε) επρεπε ναναι εκει

με πηρε μαζι του μια φορα 1965

για να μπω στο πνεύμα των  χρηματιστηριακων αξιων

ημουν μικρη και δεν αφηναν να μπω

ο πατερας μου απαιτησε με βροντερη φωνη

Τοπο στα νιατα

το 1973 επιασα δουλεια στον Τιτανα (τσιμεντοβιομηχανια)

ο πατερας μου αγορασε μετοχες

ηθελε ναμαι μετοχος και οχι απλος εργαζομενος

1999 ανοδος

2011 κατακορυφη πτωση

και τωρα τι

χρηση του συν (+)

Untitled-1

συναγωνιζομαι

συνεργαζομαι
συνοδειπορω

συντροφευω

συνεισφερω

συμπαραστεκομαι

συνεννοουμαι

συντονιζω

συνομιλω

συνδιαλεγομαι

συνηγορω

συνυπολογιζω

συνυπαρχω

σντριβοντας ή συνθλιβοντας τον ‘ωχαδελφισμο’ τον φοβο, την μοιρολατρια,τον ατομικισμο

τη βλακεια, την εγωπαθεια, την μωρια, την γενικη αναπηρια της ηγετικης ταξης

και τωρα τι

να πρωτοπορησουμε στο συγχρονο κοσμο να αρθρωσουμε νοημα της προσωπικης υπαρξης και των σχεσεων κοινωνιας, να σαρκωσουμε θετικη αντιπροταση στα αδιεξοδα της πολιτικης της οικονομιας του καταναλωτισμου της μηχανοποιησης του βιου.

κι οπως λεει ο Ελυτης (Προσω ηρεμα) Θέλει μελτεμι γερο γεννημενο στην Τηνο,που να ρθει με την ευχη της Παναγιας και να καθαρισει τον τοπο απ ολων των λογιω της Τουρκιας και της γηραιας Ευρωπης τ απομειναρια

καπως ετσι  βλεπω ή νοιωθω τον χωρο

Πηνελόπη Κίσσα

Καλησπέρα σας,
Με πολύ χαρά θα ήθελα να ανταποκριθώ σε οτιδήποτε αφορά τις εντυπώσεις μου για την επανάχρηση του κτηρίου με αφορή τη Biennale. Σας γράφω τα ακόλουθα:

 “…Ο χώρος ιδιαίτερα μνημειακός με μεγάλο ιστορικό και ψυχοσυνασθηματικό φορτίο. Περπατάω, περπατάω, περπατάω στο βάθος με αργά βήματα… Κάποιος τρίβει το μάρμαρο στο δάπεδο, άλλος καρφώνει…Μοιάζει με επαναμβαλόμενη φυγόκεντρη κίνηση… Η ιδέα του ψηφιακού πίνακα στο βάθος  με τα ανοδικά και καθοδικά στοιχεία του Χρηματιστηρίου ανήκει στο παρελθόν. Μοιάζει σαν να το έχω ξαναζήσει αυτό. Είναι η πρώτη  φορά που επισκέπτομαι το κτίριο με το μεγάλο Βιτρώ στο βάθος. Ακούω ακόμη τις φωνές, τις εκπλήξεις, την απόγνωση, την καρδιά που πάλλεται στο βωμό των μετοχών και του χρήματος, του Dow Jones και των χειρονομιών και απορώ που είναι όλοι αυτοί που κάποτε με χειρονομίες συνενοούνταν μεταξύ τους μπροστά σε κομπιούτερ κυκλώματα και καλώδια. Με ακούει κανείς; που είστε; που χαθήκατε; Γιατί σωπάσατε; Γιατί εκεί που σας έβλεπα στην τηλεόραση να προσπαθείτε να συνενοηθείτε μεταξύ σας με κινητά, σταθερά, οθόνες, κ.α. σωπάσατε; Eίναι στη μοίρα το κτηρίου? Μήπως είναι ο σπόρος ελπίδας ότι τώρα δώσατε τη σειρά σας σε νέους ανθρώπους με πένα την τέχνη να μιλήσουν για σας; Μήπως πίσω από τις εκφράσεις τα πρόσωπα σας έγιναν έργα εικαστικά; Πίσω από τα παγερά τσιμέντα, μάρμαρα και ξεχαρβαλωμένα στοιχεία στο άνω επίπεδο, ο ασημένιος απαγωγός έγινε ένα τεράστιο χταπόδι που έχει απλώσει τα πλοκάμια του σε όλους τους χώρους.
Ακόμη διακρίνω τα ιδεογράμματα με μαρκαδόρους στους τοίχους. Ακόμη βλέπω τα περιγράμματα των γραφείων στο δάπεδο… Σήμερα με την Gina στον Α όροφο κάτω από τα πλαστικά πλακίδια βρήκαμε ένα ροδόχρωμο μωσαϊκό. Παλεύαμε για να το καθαρισουμε από τις κόλλες γιατί εκεί θα στήσει το έργο της. Μου μίλησε το μωσαϊκό…Το έβλεπα να λάμπει περήφανο όταν το καθάριζα και χαιρόμουν που το έφερνα στο φως… Περήφανο  για το τότε και αμήχανο για το σήμερα… Για σήμερα που το χρήμα δεν μου φτάνει και όπως κάποτε κάποιος το πατούσε στο δάπεδο, με πατάνε εμένα..Ευτυχώς που κάποιος άλλος θα μιλήσει για εμένα… Κάποιος που θα εκθέσει εκεί και τουλάχιστον μου είναι ο γνωστός -άγνωστος καλλιτέχνης …Κάποιος που μπορεί να δει με τα δικά του τα μάτια αυτό που εγώ θέλω να δω ή να πω. Αντιδρώ, σκέφτομαι, πάω πάσο, αγωνίζομαι.. Μίλα με το δικό μου το στόμα… Δεν με ενδιαφέρει αν θα πάρεις το πινέλο ή τις ακριβές χρωστικές για να μου το πεις. Ακόμη και οι ζωγραφισμένες / απολιθωμένες μορφές από μαρκαδόρο στους ημιορόφους αυτό προσπαθούν να μου πουν. Πές το με καλώδια, πλάκες, ανακυκλώμενα, υφάσματα, φτηνιάρικο χρώμα… Μου αρκεί που ξέρω ότι θα είσαι εκεί και ότι κάτι θα έχεις αφήσει για να το δω… Με αρκεί που θα σε δω μέσα από το έργο… Με αρκεί που θα κινείται η αύρα σου στο χώρο και θα ξέρω ότι πήγες, έστησες και δημιούργησες. Δεν αντέχω άλλο να με πλακώνουν τα ιστορικά κτήρια. Το αγαπώ το μνημείο και το ξέρεις… Αλλα αυτά που ήρθες για μου πεις, πριν από εμένα, και να μου δείξεις, είναι τα πιο σημαντικά.  Μίλησε μου, το έχω ανάγκη… Σε ευχαριστώ”

Στουπάθης Κων/νος, Εθελοντής/ Συντηρητής Έργων Τέχνης/ Μουσειολόγος

Φωτογραφίες

Δέσποινα Μαράκη

DSCF1731 DSCF1730 DSCF1717 dscf1713 DSCF1698 DSCF1696 DSCF1695 DSCF1595 DSCF1584 DSCF1581 DSCF1575 DSCF1572 DSCF1567 DSCF1565 DSCF1564 DSCF1559 DSCF1558 DSCF1553 DSCF1551 DSCF1546 DSCF1545 DSCF1540 DSCF1478 DSCF1477 DSCF1476 DSCF1475 DSCF1474 DSCF1473 DSCF1472 DSCF1471 DSCF1470 DSCF1469 DSCF1467 DSCF1465 DSCF1458 DSCF1437 DSCF1432 DSCF1431 DSCF1427 DSCF1420 DSCF1412 DSCF1407 DSCF1405 DSCF1397 DSCF1383 DSCF1378 DSCF1371 DSCF1369 DSCF1364 DSCF1362 DSCF1269 DSCF1267 DSCF1266 DSCF1265 DSCF1264 DSCF1263 DSCF1195 DSCF1175 DSCF1148 DSCF1083 DSCF1082 DSCF1044 1264741_746660595349752_2105731719_o 38 37 36 35 34 33 32 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s