Agamben: Homo sacer

Στο αρχαϊκό ρωμαϊκό δίκαιο είναι ξεκάθαρος ο ρόλος του Homo sacer όπως και η σημασία του για τη δόμηση της κυριαρχίας και της βιοπολιτικής. Πρόκειται για μια φιγούρα στην οποία αποτυπώνεται για πρώτη φορά η παράδοξη σχέση εξουσίας/κυριαρχίας και απλής βιολογικής ζωής. Γιατί αυτός ο χαρακτήρας παρουσιάζει τόσο ενδιαφέρον; Μα γιατί πρόκειται για κάποιον που ενώ η κοινότητα τον έχει κρίνει για κάποιο έγκλημα, εντούτοις δεν τον καταδικάζει με τους συνηθισμένους τρόπους, αλλά του αποδίδει μια ιερότητα που απαγορεύει μεν τη θυσία του, επιτρέπει όμως σε οποιοδήποτε άλλο μέλος της κοινότητας να τον σκοτώσει χωρίς τον κίνδυνο τιμωρίας. Πρόκειται επομένως για μια ζωή στο όριο, ή καλύτερα για μια παράδοξη ύπαρξη που ανοίγεται στην ανυπαρξία, για το ίδιο το μεταίχμιο μεταξύ ζωής και θανάτου.

Πολύ σχηματικά θα λέγαμε ότι βασικό θέμα του βιβλίου αποτελεί ο τρόπος με τον οποίο εμφανίζεται και εδραιώνεται η βιοπολιτική, δηλαδή η πολιτικοποίηση της ζωής στο απλούστερο βιολογικό της επίπεδο, η αυξανόμενη συμπερίληψη της φυσικής “γυμνής ζωής” του ανθρώπου στους μηχανισμούς και τους υπολογισμούς της εξουσίας. Ακολουθώντας το νήμα της συστατικής σχέσης μεταξύ γυμνής ζωής και κυρίαρχης εξουσίας, από τον Αριστοτέλη μέχρι το Άουσβιτς, από το Habeas corpus μέχρι τις διακηρύξεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, με το “Homo sacer” ο Αγκάμπεν προσαθεί να αποκωδικοποιήσει τα αινίγματα -πρώτα απ’ όλα τον φασισμό και τον ναζισμό- που ο 20ός αιώνας έθεσε στον ιστορικό λόγο.


Agamben: Homo Sacer: The Camp as Biopolitical Paradigm of the Modern

1) The Politicization of Life: Agamben starts by defining his sense of biopolitics, describing Foucault and Arendt’s work and critiquing the points where they miss each other. Foucault talks about biopolitics and subjectivity but not totalitarian states and concentration camps. Arendt lacks a biological perspective in talking about totalitarianism. Agamben brings these points together through the concept of bare life, which was defined in the intro as “that which may be killed yet not sacrificed.” For more detail on this distinction, I found p.165 in this section helpful: it’s life that can be killed without it being homicide, yet can’t be sacrificed in the sense of being put to death following a death sentence — a death sentence seems to imply that one is still being treated (in some respects) as a citizen, not quite bare life, I think? The camp is founded on this state of exception which is associated with bare life. Here there is the absolute capacity of the subject’s body to be killed.

2) Biopolitics and the Rights of Man: Here he talks about the figure of the refugee, which as Arendt argues, should exemplify the rights of man, but doesn’t. He talks about these specific birth-nation and man-citizen links which have been established historically, and that the refugee calls these links into question.

3) Life That Does Not Deserve to Live: Talking about the development of this concept of life without value, originating in a paper written arguing for euthanasia. Every society sets its own limit for where it places this line of value/not value, for defining its homo sacer. Agamben brings up a Nazi euthanasia program of mentally ill people which he says can’t be explained through eugenics, but only as an exercise in sovereign power to decide on bare life.  Here the “integration of medicine and politics began to assume its final form”.


7) The Camp as the ‘Nomos’ of the Modern: “The camp is the space that is opened when the state of exception begins to become the rule”. “The camp is thus the structure in which the state of exception is realized normally”. It is a hybrid of rule of law and fact where they become indistinguishable. Cites Schmitt in talking about the role of race in allowing this to occur. The camp is a dislocating localization. This whole defining of a “people” means that this biological body has to be constantly purified — “only a politics” taking this into account wil be able to stop this oscillation and put end to civil war that divides people.


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in: Logo

You are commenting using your account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s